Kogo w firmie obowiązuje szkolenie BHP?

Bezpieczeństwo i higiena pracy to filary stabilnego funkcjonowania każdego zakładu. Jednym z podstawowych narzędzi, które pozwalają zapewnić właściwe warunki pracy oraz chronić zdrowie i życie zatrudnionych, są szkolenia BHP. Ich zadaniem jest przekazanie wiedzy niezbędnej do bezpiecznego wykonywania obowiązków zawodowych – niezależnie od branży czy charakteru stanowiska. Organizując szkolenie BHP, trzeba wiedzieć, kto podlega temu obowiązkowi i w jakim zakresie należy je przeprowadzić.

Przeczytaj nasz artykuł i sprawdź, jakie są obowiązki związane ze szkoleniem BHP i jak przebiega ten proces krok po kroku.

Szkolenie BHP dla pracowników – co to jest?

Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy to obowiązkowy element przygotowania pracownika do wykonywania obowiązków zawodowych. Ich celem jest nie tylko przekazanie wiedzy o przepisach ogólnych, ale też przedstawienie zasad wynikających ze specyfiki konkretnego stanowiska. Przeprowadzenie szkolenia to wymóg, który dotyczy nie tylko osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, lecz także praktykantów oraz uczniów szkół zawodowych – zanim przystąpią do przyuczenia do zawodu.

Szkolenie BHP powinno być przeprowadzone jeszcze przed rozpoczęciem pracy. Zgodnie z przepisami, nie jest ono bezterminowe – jego ważność to maksymalnie 12 miesięcy, a dla osób zajmujących stanowiska kierownicze – tylko 6 miesięcy. Koszt organizacji szkolenia ponosi pracodawca, który odpowiada również za to, by odbywało się ono w godzinach pracy oraz było przeprowadzane przez osobę do tego uprawnioną.

Jak wygląda szkolenie BHP?

Typowe szkolenie BHP składa się z dwóch podstawowych części: instruktażu ogólnego i stanowiskowego. Obie te formy mają za zadanie przygotować pracownika do pracy w sposób bezpieczny dla niego samego, innych osób oraz dla otoczenia. Uczestnicy zdobywają wiedzę m.in. na temat możliwych zagrożeń, zasad pierwszej pomocy oraz prawidłowej obsługi sprzętu.

Szkolenie BHP może być realizowane w formie seminarium lub samokształcenia kierowanego. Wstępne szkolenie może przeprowadzić pracownik pełniący obowiązki służby BHP – jednak już szkolenie okresowe wymaga zaangażowania firmy zewnętrznej. Jest ono zakończone testem wiedzy oraz wystawieniem zaświadczenia potwierdzającego uczestnictwo i uzyskanie pozytywnego wyniku.

Pierwszy etap wstępnego szkolenia BHP – instruktaż ogólny

Instruktaż ogólny to początek każdej ścieżki szkoleniowej z zakresu BHP. Powinien zostać zrealizowany w pierwszym dniu pracy – jeszcze przed rozpoczęciem obowiązków zawodowych. Jego celem jest przedstawienie podstawowych przepisów wynikających z Kodeksu pracy, zapoznanie z regulaminem zakładowym oraz omówienie zasad udzielania pierwszej pomocy.

Zgodnie z przepisami, instruktaż ogólny powinien trwać około dwóch godzin. Może być przeprowadzony w formie online – jednak z wyłączeniem instruktaży stanowiskowych, w których udział osobisty jest często niezbędny.

Kto może przeprowadzać szkolenie wstępne BHP?

Szkolenie ogólne BHP może zostać przeprowadzone przez:

• wykwalifikowanego pracownika służby BHP,
• osobę zatrudnioną w firmie, wykonującą obowiązki służby BHP,
• pracodawcę samodzielnie realizującego zadania służby BHP,
• innego pracownika firmy posiadającego wiedzę, doświadczenie i aktualne zaświadczenie ukończenia kursu BHP.

Stanowiskowe szkolenie BHP – kto pod nie podlega?

To drugi etap szkolenia wstępnego, którego celem jest przygotowanie pracownika do wykonywania obowiązków w sposób dostosowany do warunków konkretnego stanowiska. Uczestnik szkolenia zdobywa wiedzę na temat obsługi urządzeń, procedur bezpiecznej pracy oraz zagrożeń związanych z jego środowiskiem pracy. Jeśli pracownik będzie obsługiwał więcej niż jedno stanowisko – musi przejść oddzielne instruktaże dla każdego z nich.

Okres ważności szkolenia stanowiskowego zależy od typu stanowiska. Jeżeli warunki pracy ulegną istotnym zmianom (np. zostaną wprowadzone nowe substancje szkodliwe lub wymienione narzędzia) należy zorganizować dodatkowy instruktaż. Tylko w niektórych przypadkach możliwe jest przeprowadzenie szkolenia stanowiskowego zdalnie – nie dotyczy to stanowisk roboczych, zagrożonych czynnikami niebezpiecznymi, uczniów i studentów odbywających praktyki oraz osób przenoszonych na stanowiska objęte wyższym ryzykiem.

Kto może przeprowadzić stanowiskowe szkolenia BHP?

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza osoba wyznaczona przez pracodawcę – najczęściej bezpośredni przełożony pracownika. Może to być również sam pracodawca, pod warunkiem, że ma odpowiednie doświadczenie zawodowe oraz przeszkolenie z zakresu prowadzenia tego typu szkoleń.

Jak przebiega szkolenie stanowiskowe?

Szkolenie stanowiskowe składa się z kilku etapów:

• wstępna rozmowa instruktora z pracownikiem,
• omówienie i przedstawienie zadań na stanowisku,
• próbne wykonanie czynności pod okiem instruktora,
• samodzielna praca w obecności instruktora,
• ocena poprawności wykonania zadań i ewentualne korekty.

Karta szkolenia wstępnego BHP

Po ukończeniu szkolenia wstępnego wystawiana jest karta szkolenia, która stanowi dokumentację odbycia instruktażu. Karta musi zawierać:

• nazwę pracodawcy,
• imię i nazwisko uczestnika,
• dane dotyczące instruktażu ogólnego (data, imię i nazwisko prowadzącego),
• dane dotyczące instruktażu stanowiskowego (data, imię i nazwisko prowadzącego),
• podpis pracownika.

Dokument ten przechowuje się w aktach osobowych pracownika.

Szkolenia okresowe BHP

Szkolenia okresowe mają za zadanie utrwalać wiedzę z zakresu BHP, aktualizować ją i dostosowywać do zmieniających się realiów pracy. Ich forma może być zróżnicowana – od kursów i seminariów po szkolenia online. W przypadku pracowników fizycznych konieczne jest uzupełnienie części wykładowej o praktyczny instruktaż pracy.

Szkolenie okresowe kończy się egzaminem – jego wynik oraz potwierdzenie odbycia szkolenia powinny znaleźć się w dokumentacji pracowniczej. Program szkolenia przygotowuje pracodawca samodzielnie lub zleca jego opracowanie firmie zewnętrznej. Warto, by nad jego treścią czuwała również osoba pełniąca obowiązki służby BHP.

Szkolenie okresowe BHP – czy jest obowiązkowe?

Z obowiązku udziału w szkoleniu wstępnym zwolnieni są pracownicy, którzy zostali zatrudnieni na tym samym stanowisku, na którym pracowali wcześniej – u tego samego lub innego pracodawcy – i niedawno ukończyli wymagany kurs. W przypadku szkoleń okresowych – pracownicy administracyjno-biurowi zatrudnieni w firmach należących do grupy ryzyka nie wyższej niż trzecia nie muszą ich przechodzić. Mimo to powinni zostać zapoznani z aktualnymi zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Co ile lat trzeba przejść szkolenie BHP i kto jest z niego zwolniony?

W zależności od stanowiska oraz rodzaju pracy, częstotliwość szkoleń okresowych wygląda następująco:

Rodzaj stanowiska, Częstotliwość szkolenia okresowego, Pracownicy stanowisk robotniczych, co 3 lata (co 1 rok, jeśli wysokie ryzyko), Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami, co 5 lat, Pracownicy inżynieryjno-techniczni, co 5 lat, Pracownicy administracyjno-biurowi, co 6 lat (jeśli nie są zwolnieni), Pracownicy służby BHP, co 5 lat

Szkolenie BHP pracowników na stanowiskach robotniczych

Pracownicy fizyczni są szczególnie narażeni na działanie szkodliwych czynników, urazy mechaniczne i awarie techniczne. Szkolenia BHP dla tej grupy uwzględniają regulacje prawne, identyfikację typowych zagrożeń oraz sposoby ich eliminacji. Omawiane są również scenariusze wypadków, zasady postępowania w sytuacjach kryzysowych oraz procedury udzielania pierwszej pomocy.

Szkolenie BHP pracowników administracyjno-biurowych

Do 2019 roku osoby zatrudnione na stanowiskach administracyjno-biurowych musiały cyklicznie przechodzić szkolenie BHP – nie rzadziej niż raz na sześć lat. Obecnie obowiązek ten został zniesiony dla pracowników wykonujących swoje obowiązki w firmach przypisanych do trzeciej lub niższej kategorii ryzyka zawodowego. Zwolnienie to uzasadnia niski poziom wypadkowości oraz ograniczone występowanie szkodliwych czynników zdrowotnych w tych środowiskach pracy.

Do grup zawodowych objętych zwolnieniem należą m.in. przedsiębiorstwa działające w obszarze produkcji odzieży, skór i wyrobów skórzanych, komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych, a także firmy z branży handlu detalicznego (z wyłączeniem pojazdów), edukacji, transportu lotniczego, usług finansowych i ubezpieczeniowych, informatyki, obsługi nieruchomości, gastronomii, administracyjnej obsługi biura, ochrony i działalności detektywistycznej oraz działalności naukowej i technicznej.

Mimo formalnego zwolnienia to, kto podlega obowiązkowi szkolenia powinno być każdorazowo rozpatrywane w kontekście rodzaju stanowiska i środowiska pracy. Nawet jeśli pracownik nie musi przechodzić szkolenia okresowego, należy zapewnić mu dostęp do aktualnych zasad bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie.

Obowiązek odbycia szkolenia BHP – czy dotyczy też pracodawców?

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, również pracodawca musi przechodzić szkolenia z zakresu BHP. Dotyczy to zarówno wiedzy podstawowej, jak i jej aktualizacji. Szkolenie pozwala poznać obowiązki w zakresie nadzoru, ochrony zdrowia pracowników, przeciwdziałania naruszeniom przepisów oraz organizacji pracy w sposób zgodny z regulacjami.

Uczestnictwo w szkoleniu umożliwia lepsze zarządzanie zespołem, zwiększa świadomość prawną i pomaga uniknąć kosztownych błędów wynikających z nieznajomości przepisów.