Kto jest odpowiedzialny za szkolenie BHP w firmie?

Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy są obowiązkowym elementem procesu zatrudnienia i codziennego funkcjonowania zakładów pracy. Ich celem jest nie tylko przekazanie wiedzy, lecz przede wszystkim ograniczenie ryzyka zawodowego i stworzenie warunków, które chronią zdrowie oraz życie pracowników. Kto jest odpowiedzialny za szkolenie BHP i jakie osoby lub podmioty odpowiadają za jego prawidłowe przeprowadzenie? Przeczytaj nasz artykuł i sprawdź, jakie obowiązki mają pracodawcy, pracownicy oraz osoby kierujące zespołami.

Kto jest odpowiedzialny za szkolenie BHP w firmie?

Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy, odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie ponosi pracodawca. To na nim ciąży obowiązek organizacji szkoleń BHP dla wszystkich osób wykonujących pracę – niezależnie od formy zatrudnienia. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli firma korzysta z usług zewnętrznych specjalistów lub posiada wewnętrzną służbę BHP, nie zwalnia to pracodawcy z odpowiedzialności za ewentualne uchybienia.

Powołanie struktur opisanych w art. 237 Kodeksu pracy, takich jak służba BHP czy komisja BHP, pełni funkcję doradczą i pomocniczą, ale ostateczna odpowiedzialność zawsze spoczywa na pracodawcy.

Jakie są obowiązki pracodawcy w zakresie BHP?

W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca ma obowiązek:

• zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,
• eliminowania zagrożeń i reagowania na potencjalnie niebezpieczne sytuacje,
• organizacji i finansowania szkoleń BHP dla pracowników (wliczanych do czasu pracy),
• dostarczania środków ochrony indywidualnej i zbiorowej,
• przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach,
• zapewniania badań profilaktycznych (wstępnych, okresowych i kontrolnych).

W przypadku większych zakładów pracy pracodawca powinien także stworzyć struktury odpowiedzialne za koordynację działań z zakresu BHP – jak np. wewnętrzna służba BHP, która prowadzi nadzór i wspiera pracodawcę w realizacji obowiązków.

Jakie są obowiązki pracowników?

Obowiązki związane z przestrzeganiem zasad BHP dotyczą również pracowników. Art. 211 Kodeksu pracy jednoznacznie określa, że każda osoba zatrudniona jest zobowiązana do:

• zapoznania się z przepisami i zasadami BHP oraz ich przestrzegania,
• dbania o bezpieczeństwo swoje i współpracowników,
• poddawania się badaniom lekarskim i uczestnictwa w wymaganych szkoleniach,
• niezwłocznego zgłaszania zauważonych nieprawidłowości lub zagrożeń.

Prawidłowa realizacja tych obowiązków ma bezpośredni wpływ na poziom bezpieczeństwa w całym przedsiębiorstwie.

Kierownicy i osoby kierujące pracownikami – jakie mają obowiązki w zakresie BHP?

Art. 212 Kodeksu pracy precyzuje także zakres odpowiedzialności osób kierujących pracownikami – takich jak brygadziści, mistrzowie, kierownicy zmianowi czy kierownicy działów. Ich rola jest bardzo ważna, ponieważ to właśnie oni mają bezpośredni wpływ na organizację i kontrolę środowiska pracy. Do ich zadań należy m.in. organizacja pracy zgodnie z przepisami, egzekwowanie przestrzegania zasad przez podległy personel, podejmowanie działań eliminujących zagrożenia i zgłaszanie ich przełożonym, a także dbanie o stan techniczny maszyn, urządzeń i stanowisk pracy. Odpowiedzialność tych osób ma charakter bezpośredni – nie tylko organizacyjny, ale też prawny.

Odpowiedzialność prawna

Naruszenie przepisów BHP może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych. W zależności od skali zaniedbań i ich skutków, wyróżnia się trzy podstawowe formy odpowiedzialności: za wykroczenie, cywilną oraz karną. Odpowiedzialność za wykroczenie może objawiać się m.in. nałożeniem grzywny – na przykład za brak przeszkolenia pracownika lub niezapewnienie odpowiednich środków ochrony. Odpowiedzialność cywilna dotyczy sytuacji, w których dochodzi do wypadku przy pracy – w takich przypadkach pracodawca może zostać zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Najcięższą formą konsekwencji jest odpowiedzialność karna – występująca w sytuacjach rażących zaniedbań, prowadzących do poważnego uszczerbku na zdrowiu lub realnego zagrożenia życia pracownika.

W kontekście konsekwencji warto jasno wskazać, kto jest odpowiedzialny za szkolenie BHP oraz realizację obowiązków wynikających z przepisów. Odpowiedzialność ta może spoczywać nie tylko na pracodawcy – obejmuje również osoby pełniące funkcje kierownicze, jeśli nie realizują one zadań związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy. Natomiast pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie, w tym za organizację i jakość szkoleń. Równocześnie pracownicy oraz osoby kierujące zespołami mają obowiązek działać w sposób świadomy, odpowiedzialny i zgodny z przepisami.